
1. ลักษณะทางกายภาพของทวีปเอเชีย
1.1 ที่ตั้ง ขนาด และอาณาเขต
เอเชียเป็นทวีปที่ใหญ่ที่สุดในโลก มีอาณาเขตติดต่อดังนี้
1. ทิศเหนือ ติดต่อกับทะเลคารา ทะเลแลปทิฟ และทะเลไซบีเรียตะวันออกในมหาสมุทรอาร์กติก
2. ทิศตะวันออก ติดต่อกับทะเลเบริง ทะเลโอคอตสค์ ทะเลญี่ปุ่น ทะเลเหลือง ทะเลจีนตะวันออก และทะเลจีนใต้ในมหาสมุทรแปซิฟิก
3. ทิศใต้ ติดต่อกับอ่าวเบงกอล ทะเลอาหรับ อ่าวเปอร์เซีย และอ่าวเอเดนในมหาสมุทรอินเดีย
4. ทิศตะวันตก ติดต่อกับทะเลแดง คลองสุเอซ ทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ทะเลดำ เทือกเขาคอเคซัส ทะเลแคสเปียนและเทือกเขายูรัล
1.2 ลักษณะภูมิประเทศ
ลักษณะภูมิประเทศของทวีปเอเชียอาจแบ่งออกได้เป็น 6 เขต ดังนี้
1. เขตที่ราบต่ำตอนเหนือ
2. เขตที่ราบลุ่มแม่น้ำ
3. เขตเทือกเขาสูง
4. เขตที่ราบสูงทางตอนกลางทวีป
5. เขตที่ราบสูงตอนใต้และตะวันตกเฉียงใต้
6. หมู่เกาะ
1.3 ภูมิอากาศ
1.3.1 ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อภูมิอากาศ
1. ที่ตั้ง ดินแดนส่วนใหญ่ของทวีปเอเชียตั้งอยู่ทางซีกโลกเหนือ คือ จากเส้นศูนย์สูตรไปจนถึงขั้วโลก ทำให้ทวีปเอเชียมีภูมิอากาศทุกชนิด
2. ขนาด ทวีปเอเชียมีอาณาเขตกว้างขวางมาก มีเส้นศูนย์สูตร เส้นทรอปิกออฟแคนเซอร์ และเส้นอาร์กติกเซอร์เคิลลากผ่าน จึงมีภูมิอากาศทั้งเขตร้อน เขตอบอุ่น และเขตหนาว
3. ความใกล้–ไกลทะเล ทวีปเอเชียมีดินแดนบางส่วนอยู่ใกล้ชายฝั่งทะเล และดินแดนภายในทวีปบางแห่งอยู่ห่างไกลจากทะเลมาก จึงมีความแตกต่างของภูมิอากาศอย่างรุนแรง
4. ความสูงต่ำของพื้นที่ ทวีปเอเชียมีภูมิประเทศทั้งที่เป็นเทือกเขาสูง ที่ราบ และที่ราบสูง จึงทำให้ภูมิอากาศแตกต่างกันทั้ง ๆ ที่ตั้งอยู่ในแนวละติจูดเดียวกัน
5. ลมประจำที่พัดผ่าน ได้แก่
1) ลมประจำฤดูกาล เช่น ลมมรสุม ซึ่งมีอิทธิพลต่อทวีปเอเชียมาก คือ
ลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือพัดผ่านทางตอนเหนือของทวีปซึ่งมีอากาศหนาวเย็นและแห้งแล้งในฤดูหนาว
ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้พัดผ่านมหาสมุทรอินเดีย ทำให้พัดพาความชุ่มชื้นมาสู่ภาคพื้นทวีปในฤดูฝน 2) พายุหมุน คือ พายุหมุนเขตร้อน ได้แก่ พายุไต้ฝุ่นที่ก่อตัวในมหาสมุทรแปซิฟิกและพายุไซโคลนที่ก่อตัวในมหาสมุทรอินเดีย แล้วเคลื่อนตัวเข้าสู่ภาคพื้นทวีป
6. กระแสน้ำ ในมหาสมุทรแปซิฟิกมีกระแสน้ำเย็นโอยาชิโอ (Oyashiwo) ไหลผ่านชายฝั่งตะวันออกของประเทศญี่ปุ่น และมีกระแสน้ำอุ่นกุโรชิโอ (Kuroshio) ไหลผ่านชายฝั่งตะวันออกของประเทศ ทำให้พื้นที่ด้านชายฝั่งตะวันออกของประเทศญี่ปุ่นมีภูมิอากาศอบอุ่นกว่าชายฝั่งตะวันตก